اگر دندانها بعد از پایان ارتودنسی دوباره کمی جابهجا شدهاند، اولین چیزی که باید بدانید این است که این اتفاق لزوماً به معنای شکست درمان قبلی نیست. دندانها حتی پس از اتمام درمان نیز میتوانند تحت تأثیر نیروهای طبیعی دهان، رشد فک، افزایش سن و مهمتر از همه، نحوه استفاده از ریتینر تغییر موقعیت دهند. در بعضی افراد این تغییر بسیار جزئی است و با اقدامات ساده کنترل میشود؛ اما در برخی دیگر، جابهجایی دندانها به اندازهای است که اصلاح دوباره آنها ضرورت پیدا میکند.
ارتودنسی مجدد یعنی اصلاح دوباره موقعیت دندانها یا رابطه فکها پس از یک دوره درمان ارتودنسی قبلی. این درمان ممکن است چند سال بعد از ارتودنسی اول انجام شود یا حتی در فاصله کوتاهتری ضرورت پیدا کند. نکته مهم این است که صرفاً با دیدن کج شدن یک یا چند دندان نمیتوان درباره نیاز به درمان مجدد تصمیم گرفت. وضعیت ریشهها، لثه، استخوان اطراف دندان، بایت و میزان تغییر ایجاد شده باید بررسی شود.
ارتودنسی مجدد دندان همیشه به معنای شروع یک درمان کامل نیست
یکی از نگرانیهای رایج افرادی که دندانهایشان بعد از ارتودنسی حرکت کرده، این است که تصور میکنند باید دوباره همان مسیر طولانی درمان قبلی را طی کنند. در حالی که چنین چیزی همیشه درست نیست.
اگر تغییر موقعیت دندانها محدود باشد، ممکن است با اصلاح یا تعویض ریتینر و یک درمان کوتاهمدت بتوان نتیجه را بهبود داد. در مقابل، اگر جابهجایی دندانها گسترده باشد یا مشکل بایت نیز برگشته باشد، ممکن است درمان جامعتری لازم باشد. بنابراین تصمیم برای ارتودنسی مجدد باید بر اساس وضعیت فعلی دندانها گرفته شود، نه صرفاً سابقه درمان قبلی.
برای تشخیص دقیق، متخصص ارتودنسی معمولاً وضعیت دندانها و فک را معاینه میکند و در صورت نیاز از تصاویر رادیوگرافی، عکسهای داخل دهان یا سایر بررسیهای تشخیصی کمک میگیرد. این ارزیابی مشخص میکند که آیا بیمار واقعاً به درمان مجدد نیاز دارد یا میتوان با روش سادهتری مشکل را کنترل کرد.
در چنین شرایطی، انتخاب پزشک نیز اهمیت زیادی دارد. بررسی دقیق علت برگشت دندانها میتواند از تکرار یک درمان غیرضروری جلوگیری کند. دکتر میترا قره گزلو با بررسی شرایط هر بیمار و وضعیت فعلی دندانها، میتواند مشخص کند که آیا جابهجایی ایجاد شده نیازمند درمان مجدد است یا با روشهای نگهدارنده قابل کنترل خواهد بود.

آیا هر حرکت دندان بعد از ارتودنسی به معنی نیاز به درمان مجدد است؟
خیر. مقداری تغییر موقعیت دندانها پس از ارتودنسی میتواند طبیعی باشد. مسئله زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که این تغییرات محسوس شوند، ظاهر لبخند را تحت تأثیر قرار دهند، بین دندانها فاصله ایجاد کنند یا نحوه قرار گرفتن دندانهای فک بالا و پایین را تغییر دهند.
برای مثال، اگر دندانی که قبلاً صاف شده دوباره بچرخد یا فاصلهای که بسته شده بود دوباره ایجاد شود، بهتر است وضعیت آن توسط متخصص بررسی شود. هرچه تغییرات زودتر بررسی شوند، در بسیاری از موارد کنترل آنها سادهتر خواهد بود.
به همین دلیل، فردی که در شمال تهران، زعفرانیه یا محمودیه زندگی میکند و متوجه تغییر دوباره دندانهای خود شده است، نباید صرفاً بر اساس ظاهر دندانها درباره شروع یک دوره جدید تصمیم بگیرد. ابتدا باید مشخص شود که علت این تغییر چیست و آیا واقعاً به ارتودنسی مجدد نیاز وجود دارد یا خیر.
چرا به ارتودنسی مجدد نیاز پیدا میکنیم؟ ۷ دلیل مهم
برگشت دندانها بعد از ارتودنسی معمولاً یک علت مشخص و واحد ندارد. گاهی مشکل به رعایت نکردن دوره نگهداری مربوط است و گاهی تغییرات دندان و فک، شرایط جدیدی ایجاد میکند. حتی ممکن است درمان قبلی از نظر نتیجه اولیه موفق بوده باشد، اما با گذشت زمان بخشی از آن نتیجه تغییر کند.
مهمترین دلایلی که میتوانند فرد را دوباره به سمت ارتودنسی مجدد هدایت کنند عبارتند از:
۱. استفاده نکردن منظم از ریتینر
ریتینر یا نگهدارنده نقش مهمی در حفظ نتیجه ارتودنسی دارد. دندانها پس از برداشتن براکتها بلافاصله برای همیشه در موقعیت جدید ثابت نمیشوند. بافتهای اطراف دندان به زمان نیاز دارند تا با موقعیت جدید سازگار شوند.
اگر ریتینر طبق دستور متخصص استفاده نشود، احتمال جابهجایی دندانها بیشتر میشود. در این شرایط، گاهی تغییرات جزئی هستند و با یک نگهدارنده مناسب کنترل میشوند؛ اما اگر جابهجایی قابل توجه باشد، ممکن است ارتودنسی مجدد دندان لازم شود.
۲. تغییر طبیعی موقعیت دندانها با گذشت زمان
دندانها در طول زندگی کاملاً ثابت نمیمانند. فشارهای ناشی از جویدن، تغییرات بافتهای اطراف دندان و تغییرات طبیعی فک میتوانند به مرور موقعیت آنها را تغییر دهند.
به همین دلیل، حتی فردی که درمان ارتودنسی موفقی داشته است نیز ممکن است سالها بعد متوجه کمی نامرتبی یا ایجاد فاصله بین دندانها شود. این تغییر همیشه نشانه یک مشکل جدی نیست، اما اگر ادامه پیدا کند باید بررسی شود.
۳. درمان اولیه به اندازه کافی مشکل را اصلاح نکرده باشد
در برخی موارد، پس از پایان درمان هنوز بخشی از ناهماهنگی دندانها یا بایت باقی میماند. گاهی نیز شرایط بیمار در طول درمان تغییر میکند و نتیجه نهایی با چیزی که انتظار میرفته فاصله دارد.
در چنین شرایطی، درمان مجدد میتواند با هدف اصلاح همان بخش باقیمانده یا بازطراحی کامل طرح درمان انجام شود. مهم این است که علت نتیجه نامطلوب مشخص شود؛ صرفاً تکرار روش قبلی همیشه بهترین تصمیم نیست.
۴. تغییرات فک و دندان با افزایش سن
رشد فک، تغییرات بافتهای دهان و حتی تغییر الگوی تماس دندانها میتواند بر نظم دندانها اثر بگذارد. این موضوع به ویژه زمانی اهمیت دارد که درمان ارتودنسی در سنین پایین انجام شده باشد و فرد سالها بعد متوجه تغییرات جدید شود.
بنابراین، فاصله زمانی طولانی بین دو دوره ارتودنسی به خودی خود غیرعادی نیست. ممکن است فرد در نوجوانی ارتودنسی کرده باشد و در بزرگسالی برای اصلاح تغییرات جدید به درمان نیاز پیدا کند.
۵. مشکلات لثه یا تغییر شرایط دهان و دندان
سلامت لثه و استخوان اطراف دندان مستقیماً با ثبات دندانها ارتباط دارد. بیماریهای لثه میتوانند باعث تغییر موقعیت دندانها شوند و شرایطی ایجاد کنند که با وضعیت زمان پایان ارتودنسی متفاوت باشد.
به همین دلیل، پیش از شروع درمان مجدد باید سلامت لثه و دندانها بررسی شود. اگر پوسیدگی، التهاب لثه یا مشکل دیگری وجود داشته باشد، ممکن است ابتدا همان مشکل نیاز به درمان داشته باشد.
۶. دندان قروچه و برخی عادتهای دهانی
فشارهای مداوم ناشی از دندان قروچه یا بعضی عادتهای دهانی میتوانند روی دندانها و نحوه قرار گرفتن آنها اثر بگذارند. در این حالت، صرفاً مرتب کردن دوباره دندانها بدون توجه به عامل ایجادکننده، ممکن است نتیجه پایدار ایجاد نکند.
۷. تغییرات ایجادشده در سالهای بعد
گاهی پس از ارتودنسی، شرایط دندانها به دلایلی مانند از دست دادن یک دندان، تغییر موقعیت دندانهای مجاور یا انجام برخی درمانهای دندانپزشکی تغییر میکند. در نتیجه، نظم قبلی دندانها نیز ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد.
هدف از ارتودنسی مجدد فقط صاف کردن دوباره دندانها نیست؛ باید مشخص شود چرا دندانها حرکت کردهاند و چگونه میتوان نتیجه جدید را پایدار نگه داشت.
شرایط ارتودنسی مجدد؛ قبل از شروع درمان چه چیزهایی باید بررسی شود؟
اینکه دندانها دوباره نامرتب شدهاند، به تنهایی برای شروع درمان کافی نیست. متخصص باید ابتدا مشخص کند میزان تغییر چقدر است، چه عاملی باعث آن شده و آیا بافتهای نگهدارنده دندان برای اعمال نیروهای ارتودنسی شرایط مناسبی دارند یا خیر.
به همین دلیل، شرایط ارتودنسی مجدد برای هر بیمار میتواند متفاوت باشد. فردی که تنها یک دندان او کمی چرخیده است، شرایط یکسانی با بیماری ندارد که بایت او تغییر کرده یا چندین دندان جابهجا شدهاند.
۵ مورد مهمی که پیش از ارتودنسی مجدد بررسی میشوند
مورد بررسی | چرا اهمیت دارد؟ |
|---|---|
وضعیت دندانها | میزان نامرتبی، چرخش یا ایجاد فاصله مشخص میشود. |
ریشه دندانها | برای ارزیابی شرایط مناسب اعمال نیرو اهمیت دارد. |
لثه و استخوان | سلامت بافتهای نگهدارنده دندان باید بررسی شود. |
بایت | نحوه تماس دندانهای فک بالا و پایین ارزیابی میشود. |
سوابق درمان قبلی | اطلاعات مربوط به روش و نتیجه درمان قبلی میتواند به طراحی درمان جدید کمک کند. |
ممکن است در معاینه اولیه، بررسیهای تصویری نیز توصیه شود. این بررسیها به متخصص کمک میکنند شرایطی را که با مشاهده ظاهری دندانها مشخص نیستند، بهتر ارزیابی کند.
از طرف دیگر، داشتن سوابق ارتودنسی قبلی میتواند مفید باشد. عکسهای قبل و بعد از درمان، رادیوگرافیهای قبلی یا اطلاعات مربوط به مدت درمان، در صورت وجود، میتوانند دید کاملتری از تغییرات ایجادشده در اختیار متخصص قرار دهند.
آیا همه افراد میتوانند دوباره ارتودنسی کنند؟
در بسیاری از موارد، بله؛ اما پاسخ دقیق به وضعیت فعلی دهان و دندان بستگی دارد. سن به تنهایی مانع ارتودنسی مجدد نیست. چیزی که اهمیت بیشتری دارد، سلامت دندانها و لثه، وضعیت استخوان اطراف دندان و نوع حرکتی است که قرار است ایجاد شود.
اگر فرد دچار پوسیدگی فعال، التهاب یا بیماری لثه باشد، ممکن است ابتدا نیاز به درمان این مشکلات داشته باشد. همچنین در مواردی که تغییرات دندانها بسیار محدود است، ممکن است درمان کامل ارتودنسی ضرورت نداشته باشد.
پیش از تصمیم برای ارتودنسی مجدد، باید بین «نیاز واقعی به درمان» و «تمایل به اصلاح یک تغییر جزئی» تفاوت گذاشت.

عوارض ارتودنسی مجدد چیست و آیا درمان دوباره خطرناک است؟
یکی از طبیعیترین نگرانیها این است که آیا وارد کردن دوباره نیرو به دندانها میتواند به آنها آسیب بزند. پاسخ این سؤال به شرایط هر فرد، میزان حرکت مورد نیاز و نحوه طراحی درمان بستگی دارد.
ارتودنسی مجدد ذاتاً به این معنا نیست که دندانها حتماً آسیب میبینند یا درمان دوم خطرناکتر از درمان اول است. با این حال، تکرار درمان بدون بررسی دقیق شرایط ریشه، لثه و استخوان میتواند تصمیم مناسبی نباشد.
مانند هر درمان ارتودنسی، ممکن است بیمار در طول درمان با مواردی مانند موارد زیر روبهرو شود:
احساس فشار یا درد خفیف، به ویژه پس از تنظیم دستگاه
حساسیت موقت دندانها
تحریک لثه یا بافت داخل دهان
دشوارتر شدن رعایت بهداشت در صورت استفاده از دستگاههای ثابت
افزایش احتمال مشکلات لثه در صورت رعایت نکردن بهداشت دهان
یکی از مواردی که در ارزیابی درمان مجدد اهمیت دارد، وضعیت ریشه دندانهاست. اعمال نیرو باید متناسب با شرایط دندان و بافتهای اطراف آن انجام شود. به همین دلیل، متخصص پیش از تعیین طرح درمان باید اطلاعات کافی درباره وضعیت فعلی دندانها داشته باشد.
آیا ارتودنسی مجدد باعث تحلیل ریشه میشود؟
تحلیل ریشه یکی از عوارض احتمالی درمان ارتودنسی است و باید در برنامهریزی درمان مورد توجه قرار گیرد. با این حال، نمیتوان گفت که هر فردی که برای بار دوم ارتودنسی میکند حتماً دچار تحلیل ریشه خواهد شد.
عوامل مختلفی در این زمینه نقش دارند و تشخیص میزان خطر باید بر اساس شرایط همان بیمار انجام شود. هدف از بررسیهای پیش از درمان این است که نیروهای ارتودنسی با توجه به وضعیت واقعی دندانها برنامهریزی شوند، نه اینکه صرفاً نسخه درمان قبلی تکرار شود.
بنابراین اگر نتیجه ارتودنسی قبلی شما تغییر کرده است، بهتر است قبل از انتخاب دستگاه یا تصمیم درباره مدت درمان، ابتدا علت این تغییر مشخص شود. یک ارزیابی دقیق میتواند نشان دهد که آیا درمان مجدد ضروری است، درمان محدود کافی است یا حتی با اصلاح روش نگهداری میتوان از درمان دوباره جلوگیری کرد.
روشهای ارتودنسی مجدد و مدت زمان درمان
ارتودنسی مجدد الزاماً با همان دستگاهی انجام نمیشود که در درمان اول استفاده شده است. انتخاب روش به میزان برگشت دندانها، وضعیت بایت، تعداد دندانهای درگیر و هدف درمان بستگی دارد. به همین دلیل، نمیتوان قبل از معاینه مشخص کرد که کدام روش برای همه بیماران مناسبتر است.
۳ روش رایج برای ارتودنسی مجدد
روش درمان | کاربرد معمول |
|---|---|
ارتودنسی ثابت | اصلاح جابهجاییهای گستردهتر و حرکات دقیق دندان |
الاینر شفاف | برخی موارد خفیف تا متوسط و اصلاحات محدود |
ارتودنسی محدود | زمانی که فقط چند دندان نیاز به اصلاح دارند |
در مواردی که چند دندان دوباره نامرتب شدهاند، ممکن است نیازی به درمان کامل فک وجود نداشته باشد. متخصص میتواند با بررسی میزان تغییرات، محدوده درمان را مشخص کند. در مقابل، اگر علاوه بر نامرتبی دندانها، بایت نیز دچار تغییر شده باشد، ممکن است درمان گستردهتری لازم باشد.
برای بعضی بیماران، ارتودنسی ثابت به دلیل کنترل دقیقتر حرکت دندانها انتخاب مناسبتری است. اگر قصد دارید درباره گزینههای مختلف درمان بیشتر بدانید، میتوان موضوع ارتودنسی ثابت تهران را نیز از نظر نوع دستگاه، شرایط درمان و تناسب آن با وضعیت دندانها بررسی کرد.
در مواردی که اصلاحات محدودتر هستند، الاینرهای شفاف میتوانند یکی از گزینههای قابل بررسی باشند. البته شفاف بودن دستگاه به تنهایی دلیل کافی برای انتخاب آن نیست و قابلیت انجام حرکت مورد نیاز باید در طرح درمان مشخص شود.
ارتودنسی مجدد چقدر طول میکشد؟
مدت زمان درمان مجدد عدد ثابتی ندارد. اگر تنها چند دندان کمی جابهجا شده باشند، درمان میتواند بسیار کوتاهتر از درمان اولیه باشد. اما زمانی که تعداد زیادی از دندانها حرکت کردهاند یا بایت نیز نیاز به اصلاح دارد، مدت درمان افزایش پیدا میکند.
عوامل مختلفی روی زمان درمان اثر میگذارند؛ از جمله:
میزان جابهجایی دندانها
تعداد دندانهای درگیر
نوع حرکت مورد نیاز
وضعیت ریشه و بافتهای اطراف دندان
نوع دستگاه ارتودنسی
همکاری بیمار در رعایت توصیههای درمانی
نیاز به اصلاح بایت یا مشکلات فکی
کوتاه بودن مدت درمان به خودی خود نشانه بهتر بودن درمان نیست. هدف، ایجاد حرکت کنترلشده و رسیدن به نتیجهای پایدار است. تلاش برای کوتاه کردن غیرمنطقی دوره درمان میتواند با سلامت دندانها و کیفیت نتیجه نهایی سازگار نباشد.
هزینه ارتودنسی مجدد چقدر است؟
هزینه ارتودنسی مجدد برای همه بیماران یکسان نیست. حتی دو فرد که هر دو قبلاً ارتودنسی کردهاند، ممکن است به دلیل تفاوت در میزان برگشت دندانها، نوع دستگاه و شرایط دهان و دندان، هزینه متفاوتی داشته باشند.
برای تعیین هزینه، ابتدا باید مشخص شود چه مقدار از درمان قبلی نیاز به اصلاح دارد. گاهی تنها چند دندان جابهجا شدهاند و یک درمان محدود کافی است. در موارد دیگر، تغییرات گستردهتر هستند و نیاز به درمان کاملتری وجود دارد.
۶ عامل مهم در تعیین هزینه ارتودنسی مجدد
عامل | تأثیر بر هزینه |
|---|---|
میزان برگشت دندانها | هرچه اصلاحات گستردهتر باشد، پیچیدگی درمان بیشتر میشود. |
تعداد دندانهای درگیر | درمان محدود با درمان تمام دندانها هزینه یکسانی ندارد. |
نوع دستگاه | هزینه روشهای مختلف ارتودنسی متفاوت است. |
مدت درمان | درمانهای پیچیدهتر معمولاً نیازمند جلسات و پیگیری بیشتری هستند. |
وضعیت لثه و دندان | درمان مشکلات زمینهای میتواند هزینه نهایی را تغییر دهد. |
نیاز به اصلاح بایت | وجود مشکلات فکی یا بایت میتواند طرح درمان را پیچیدهتر کند. |
همچنین ممکن است بیمار پیش از شروع درمان به اقدامات دیگری نیاز داشته باشد. برای مثال، اگر پوسیدگی فعال، التهاب لثه یا مشکل دیگری وجود داشته باشد، ابتدا باید آن وضعیت کنترل شود. بنابراین اعلام یک قیمت قطعی بدون معاینه، اطلاعات دقیقی در اختیار بیمار قرار نمیدهد.
اگر میخواهید هزینه درمانهای ارتودنسی را با جزئیات بیشتری بررسی کنید، صفحه هزینه ارتودنسی دندان میتواند اطلاعات تکمیلی درباره عوامل مؤثر بر قیمت و تفاوت روشهای درمانی در اختیار شما قرار دهد.
آیا هزینه ارتودنسی مجدد کمتر از درمان اول است؟
الزاماً نه. محدود بودن درمان مجدد در بعضی بیماران میتواند باعث کاهش هزینه نسبت به درمان اولیه شود؛ اما اگر دندانها به میزان زیادی جابهجا شده باشند یا مشکلات دیگری مانند تغییر بایت وجود داشته باشد، ممکن است درمان مجدد از نظر پیچیدگی تفاوت زیادی با درمان اول نداشته باشد.
به همین دلیل، بهتر است هزینه را بر اساس طرح درمان واقعی بیمار ارزیابی کرد، نه صرفاً بر اساس اینکه این درمان، دوره دوم ارتودنسی است.
بعد از ارتودنسی مجدد چه کنیم تا دوباره به درمان نیاز پیدا نکنیم؟
پایان ارتودنسی به معنی پایان مراقبت نیست. دندانهایی که به موقعیت جدید منتقل شدهاند، برای حفظ نتیجه به نگهداری نیاز دارند. اگر این مرحله جدی گرفته نشود، احتمال جابهجایی دوباره دندانها افزایش پیدا میکند.
۵ کار مهم بعد از ارتودنسی مجدد
۱. ریتینر را طبق دستور متخصص استفاده کنید
مهمترین بخش نگهداری، استفاده صحیح از ریتینر است. نوع ریتینر و مدت استفاده برای همه یکسان نیست. بعضی بیماران به استفاده طولانیمدت از نگهدارنده نیاز دارند و برنامه دقیق آن باید توسط متخصص تعیین شود.
۲. مراجعههای کنترلی را جدی بگیرید
حتی اگر دندانها کاملاً مرتب به نظر برسند، معاینه دورهای میتواند تغییرات کوچک را قبل از تبدیل شدن به یک مشکل جدیتر مشخص کند. این موضوع به ویژه برای افرادی اهمیت دارد که سابقه برگشت دندانها داشتهاند.
۳. بهداشت دهان و دندان را حفظ کنید
وجود براکت یا ریتینر نباید باعث کاهش کیفیت مسواک زدن و تمیز کردن بین دندانها شود. تجمع پلاک میتواند سلامت لثه را تحت تأثیر قرار دهد و شرایطی ایجاد کند که ثبات دندانها را نیز با مشکل مواجه کند.
۴. تغییرات جدید دندانها را نادیده نگیرید
اگر متوجه ایجاد فاصله، چرخش یک دندان یا تغییر نحوه بسته شدن دندانها شدید، بهتر است منتظر شدیدتر شدن مشکل نمانید. تشخیص زودهنگام جابهجایی دندانها میتواند از نیاز به یک درمان گستردهتر در آینده جلوگیری کند.
۵. علت برگشت دندانها را نیز کنترل کنید
اگر عامل مؤثری مانند دندان قروچه، عادت دهانی یا بیماری لثه وجود داشته باشد، صرفاً مرتب کردن دوباره دندانها کافی نیست. باید علت زمینهای نیز تا حد امکان کنترل شود.
در بعضی بیماران، روشهای درمانی مانند ارتودنسی فانکشنال نیز ممکن است مطرح شود؛ اما انتخاب آن باید بر اساس شرایط فکی و دندانی بیمار انجام شود و نمیتوان یک روش را برای همه افراد مناسب دانست.
در نهایت، نگهداری نتیجه بخشی از فرآیند درمان است. هدف فقط این نیست که دندانها در پایان ارتودنسی مرتب باشند؛ هدف این است که این نظم تا حد امکان در سالهای بعد نیز حفظ شود.

جمعبندی؛ ارتودنسی مجدد چه زمانی بهترین انتخاب است؟
ارتودنسی مجدد زمانی مطرح میشود که دندانها یا بایت پس از درمان قبلی به اندازهای تغییر کرده باشند که اصلاح آنها ضرورت پیدا کند. با این حال، صرفاً کج شدن یک دندان یا ایجاد یک فاصله کوچک به معنی نیاز قطعی به درمان مجدد نیست.
پیش از هر تصمیمی باید علت جابهجایی دندانها مشخص شود و وضعیت ریشه، لثه، استخوان و بایت بررسی شود. گاهی یک درمان محدود یا اصلاح ریتینر کافی است و گاهی درمان جامعتری مورد نیاز خواهد بود.
اگر قصد انجام ارتودنسی مجدد دارید، بهتر است انتخاب روش، مدت درمان و هزینه را بر اساس شرایط واقعی دندانهای خودتان بررسی کنید. یک ارزیابی دقیق در ابتدای مسیر میتواند از درمان غیرضروری و تصمیمگیری بر اساس حدس جلوگیری کند.
در نهایت، موفقیت درمان فقط به مرتب شدن دندانها در پایان ارتودنسی وابسته نیست. نحوه نگهداری از نتیجه نیز اهمیت زیادی دارد. استفاده صحیح از ریتینر و پیگیریهای دورهای، بخش مهمی از مسیر حفظ لبخند و جلوگیری از جابهجایی دوباره دندانهاست.




